Informacje ogólne dotyczące Rozporządzenia BMR oraz wskaźników referencyjnych
Niniejszy dokument został sporządzony w związku z reformą wskaźników referencyjnych na mocy przepisów Rozporządzenia BMR Rozporządzenie BMR stosuje się bezpośrednio w Polsce od dnia 1.01.2018 r.
Zastosowanie wskaźników referencyjnych
Kluczowe wskaźniki referencyjne stóp procentowych np. EURIBOR WIBOR, stanowią istotny element międzynarodowych rynków finansowych. Wskaźniki te służą do pomiaru rzeczywistości rynkowej i gospodarczej, na podstawie której określa się wysokość zobowiązań finansowych stron umów opartych na zmiennej stopie procentowej. Dotyczy to transakcji finansowych takich jak np. kredyty, depozyty, instrumenty pochodne, obligacje i produkty strukturyzowane. W przypadku kredytów, naliczane odsetki, zależne są od wskaźników referencyjnych, stanowiących zmienny element umowy oraz od marży, stanowiącej najczęściej stały element umowy.
Wartości wskaźników referencyjnych wyznaczane są w sposób niezależny od Banku Spółdzielczego w Środzie Wielkopolskiej przez podmioty zwane administratorami i według określonej przez nich metodologii pod nadzorem właściwego organu nadzoru. Dany wskaźnik referencyjny publikowany jest przez administratora, który uzyskał stosowne zezwolenie na pełnienie takiej funkcji przez organ nadzoru bądź korzysta z okresu przejściowego na dostosowanie swojej stawki referencyjnej do wymogów Rozporządzania BMR.
Administratorzy i wymogi prawne
Administratorzy oraz podmioty przekazujące dane administratorom na potrzeby takiego opracowywania, muszą spełnić szereg wymogów przewidzianych w Rozporządzeniu BMR. Celem tych wymogów jest zapewnienie wysokiej wiarygodności wskaźników referencyjnych, oraz zapobieganie manipulacjom nimi.
Metodologia opracowywania wskaźników referencyjnych
Administratorzy opracowują metodologię, która ma służyć precyzyjnemu i adekwatnemu wyznaczaniu wartości wskaźnika referencyjnego. Wartość ta, jest odwzorowaniem pewnej rzeczywistości rynkowej i ekonomicznej, którą wskaźnik referencyjny ma mierzyć, a uzyskuje się ją dzięki pomiarowi rynku bazowego właściwego dla danego wskaźnika. Wartość uzyskana w ten sposób może być podatna na zmiany zachodzące w realiach rynkowych.
Administrator ma obowiązek tak dobierać metodologię opracowywania wskaźnika referencyjnego, aby była ona zgodna z przepisami prawa, w szczególności, aby pomiar rynku bazowego był jak najbardziej adekwatny, dokładny i zgodny z realiami, a informacje na podstawie których następuje wyliczenie, były sprawdzalne oraz rzetelnie przekazane.
Jednym z obowiązków administratora, jest zapewnienie aby metoda używana do jego wyznaczania była adekwatna do mierzenia danego rynku bazowego, zgodna z przepisami prawa, wymogami organów nadzoru oraz dostosowana do zmieniających się warunków rynkowych lub ekonomicznych. W tym celu dokonuje przeglądu przyjętej metody, podczas którego może określić zmiany metody mające potencjalny wpływ na zmianę wartości samego wskaźnika referencyjnego.
Każda zmiana metodologii musi być poprzedzona publicznymi komunikatami administratora oraz opublikowanym dokumentem konsultacyjnym, a cały proces jest objęty nadzorem właściwego organu nadzoru.
Obowiązki podmiotów stosujących wskaźniki referencyjne
Rozporządzenie BMR nakłada obowiązki także na podmioty stosujące wskaźniki referencyjne (takie jak Bank). Jednym z takich obowiązków jest stosowanie w umowach i instrumentach finansowych wskaźników opracowywanych przez administratorów wpisanych do rejestru prowadzonego przez Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA), co następuje po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania zatwierdzającego działalność danego administratora. Dzięki temu podmioty rynku finansowego stosują jedynie wiarygodne oraz zatwierdzone wskaźniki referencyjne.
Klienci Banku Spółdzielczego w Środzie Wielkopolskiej podpisujący umowę odnoszącą się do wskaźnika referencyjnego, akceptują ryzyko jego zmiany wynikającej z okoliczności rynkowych oraz ekonomicznych lub będących skutkiem zmiany metodologii, na podstawie której jest on opracowywany. Jednocześnie, Klienci akceptują fakt, iż zmiana wartości wskaźnika referencyjnego wynikająca ze zmiany metody jego opracowywania lub ze zmiany definicji, a także istotna zmiana wskaźnika ogłoszona przez jego administratora nie stanowią istotnej modyfikacji umowy lub instrumentu finansowego.
Informacje dotyczące zmiany sposobu oprocentowania
Płatność wynikająca z nabycia instrumentu finansowego lub wysokość oprocentowania wynikająca z umowy (np. umowy kredytu), podlegają przeglądowi i aktualizacji zgodnie z okresem obowiązywania stopy procentowej, który wynika z umowy (np. okres taki dla WIBOR 3M wynosi 3 miesiące). W dniu ustalenia oprocentowania, który wynika z umowy, Bank nalicza oprocentowanie w oparciu o aktualnie obowiązującą stawkę referencyjną, opublikowaną przez właściwego dla danej stawki referencyjnej administratora, zgodnie z Rozporządzeniem BMR.
Ryzyka ogólne dotyczące różnych wskaźników referencyjnych
Można zidentyfikować następujące ogólne ryzyka związane ze stosowaniem wskaźników referencyjnych:
Ryzyko zaprzestania przez administratora opracowywania wskaźnika referencyjnego w sposób trwały lub czasowy
Administrator jest uprawniony do zaprzestania w sposób trwały opracowywania wskaźnika referencyjnego. Następuje to w trybie określonym w dokumentacji wskaźnika referencyjnego opublikowanej przez administratora na jego stronie internetowej. W przypadku zaistnienia takiej okoliczności określone uprawnienia posiadają organy nadzoru, co wynika z art. 21 oraz 23 Rozporządzenia BMR. Administrator może podjąć decyzję o zaprzestaniu opracowywania wskaźnika referencyjnego w szczególności z przyczyn biznesowych (czynnik pozaekonomiczny) lub z uwagi na uznanie przez administratora, że dane wykorzystywane do opracowywania wskaźnika referencyjnego nie są reprezentatywne dla rynku lub realiów gospodarczych. Zaprzestanie opracowywania wskaźnika referencyjnego poprzedza proces konsultacji publicznych trwający zazwyczaj kilka miesięcy, w ramach których administrator określa datę, od której zamierza zaprzestać opracowywania wskaźnika referencyjnego.
Dodatkowo metoda opracowywania wskaźnika referencyjnego zwyczajowo wskazuje, że istnieją okoliczności, w których w danym dniu administrator może nie być w stanie wyznaczyć wartości wskaźnika referencyjnego. Przykładem takiej sytuacji jest nieotrzymanie przez administratora w danym dniu wystarczającej ilości danych niezbędnych do wyznaczenia w danym dniu wartości wskaźnika referencyjnego.
Konsekwencją trwałego lub czasowego zaprzestania przez administratora opracowywania wskaźnika referencyjnego może być brak możliwości wykorzystania przez Bank wskaźnika referencyjnego do ustalenia wartości wzajemnych świadczeń wynikających z umowy zawartej pomiędzy bankiem a Klientem. W takiej sytuacji zastosowanie znajdą postanowienia umowy łączącej Klienta z Bankiem.
Ryzyko zmiany przez administratora metody opracowywania wskaźnika referencyjnego
Administrator na podstawie posiadanego zezwolenia jest uprawniony do wprowadzenia zmiany w metodzie opracowywania wskaźnika referencyjnego. Następuje to w trybie określonym w dokumentacji wskaźnika referencyjnego opublikowanej przez administratora na jego stronie internetowej. Zgodnie ze zwyczajowo opublikowaną przez administratora informacją ogólną w zakresie procesu zmiany metody opracowywania wskaźnika referencyjnego dokonanie takiej zmiany poprzedza proces konsultacji publicznych. W ramach tych konsultacji administrator określa zakres proponowanej zmiany oraz jej uzasadnienie. Przykładem uzasadnienia dokonania takiej zmiany jest konieczność dostosowania metody opracowywania wskaźnika referencyjnego do wymogów Rozporządzenia BMR, wytycznych organu nadzoru lub rekomendacji jednostki nadzorczej. Konsekwencją zmiany w metodzie opracowywania wskaźnika referencyjnego może być zmiana jego wartości. Podwyższenie lub obniżenie wartości wskaźnika referencyjnego może wpłynąć na wysokość wzajemnych zobowiązań pomiędzy Klientem a Bankiem wynikających z zawartej umowy lub może wpłynąć na wycenę posiadanego przez Klienta instrumentu finansowego.
Informacje o wskaźniku WIBOR
WIBOR jest wskaźnikiem referencyjnym stopy procentowej, zakwalifikowanym jako kluczowy w rozumieniu Rozporządzenia BMR, opracowywanym na dzień przekazania dokumentu informacyjnego przez GPW Benchmark S.A. Wraz z WIBOR Administrator opracowuje wskaźnik referencyjny stopy procentowej WIBID.
WIBOR wraz z WIBID opracowywane są według metody samodzielnie określonej przez GPW Benchmark S.A. pod nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego. Szczegóły dotyczące WIBOR/WIBID, w tym opis metody jego opracowywania zasady dotyczące wprowadzania przez administratora istotnej zmiany metody, kluczowe informacje na temat tych wskaźników, w tym godziny ich publikacji, informacje o ich wartości oraz procedury dotyczące przyjmowania i rozpatrywania skarg dotyczących procesu jego wyznaczania GPW Benchmark S.A. opublikował na stronie internetowej pod adresem: www.gpwbenchmark.pl/.
W dniu 16 grudnia 2020 r. KNF wydała zezwolenie na prowadzenie przez GPW Benchmark S.A. działalności jako administrator wskaźników referencyjnych stóp procentowych, w tym kluczowych wskaźników referencyjnych. Wydanie przez KNF zezwolenia dla GPW Benchmark S.A. oznacza, że organ nadzoru finansowego uznał proces wyznaczania wskaźnika referencyjnego WIBOR/WIBID za zgodny z wymaganiami nałożonymi przez Rozporządzenie BMR. W związku z otrzymaniem zezwolenia, GPW Benchmark S.A. opublikował oświadczenie dot. WIBID i WIBOR, o którym mowa w art. 27 Rozporządzenia BMR (tzw. benchmark statement), zawierające kluczowe informacje o wskaźnikach WIBID i WIBOR. . Na podstawie otrzymanego zezwolenia GPWB została uprawniona do opracowywania innych wskaźników stóp procentowych, których proces wyznaczania będzie odbywać się zgodnie z wymogami Rozporządzenia BMR.
